Note de lectură/ ndoauâ minduieri ti: „Vlahomania” di Spiru Fuchi

1. Tu tuti poematili alu Spiru ș-maxusu tu aesti di-tu soni, s-ducheaști limba armaneasca ațea yie.

– numta a zborlu vecľiu, arhondu cu ațelu noulu, cu neoloyismulu.

– tinireața a limbiľei, unâ limbâ ți nu ari arihati (ca unu arâu di-tu munti, arați și zurlu) unâ limbâ ți daima anvirdzeaști, ți s-ducheaști proaspitâ cathi oarâ.

– Construcții (binae?/adârâmintu?) di zboarâ ți ti ľea dinapandica, ți suntu niapandaxiti (niaștiptati).

Ti aestâ itii, u luyursescu di nai ma avutili limbi armâneșțâ anyrâpsiti tu chirolu di-tu soni.

2. Themili/ipothesili alu Spiru angreacâ ti chirolu di azâ (suntu di unâ actualitati ți doari):

– identitatea criptatâ („Vlaho-mania” easti ea ișiși unâ „cripto-manie”!)/ identitatea ascumtâ, camuflatâ

– jocul de roluri /transferlu di identitati

– cum poati vârâ s-hibâ Armânu azâ?

– „evropenismulu”, globalizarea

3. Ńiedzlu a cartiľei:

– opoziția/ dhyeafuraua/ dialectica alu „nuntru” vs. „nafoarâ” ți dizvâleaști unâ lirica a depersonalizăriľei – ma nu easti unâ depersonalizari strâmbâ, ți aduți chirearea, easti unâ depersonalizari alchimicâ, easti una depersonalizari ți caftâ transmutarea!

– paradhoxulu: nu nâ aduchimu ca „noi” tu noi, ma va s-ișimu di-tu noi ta s-nâ aduchimu „noi”/  nâ duchimu tu alțâ ma ghini ca tu noi/ nu putemu s-nâ achicâsimu dicât mași dinafoara (nafoarâ di noi)/ lipseaști s-nâ adrămu xeńi di noi ta s-nâ aflămu suflitlu di-alihea. „poezia a lui prindi s-hibâ nafoarâ di suflitu, ta s-declarâ suflitlu a loru…”

– casa a suflitlui a nostru armasi di dipu nicâ, iara suflitlu east multu di multu ma mari di ea. Ti ațea, lu pindzemu suflitlu nafoarâ, trițemu tu alțâ, n-adrămu xeńi…

– paradoxulu a lumiľei contemporanâ armâneascâ, a identitatiľei – ca la Rimbaud: „je suis un autre!” („io hiu unu altulu”!)

– tu aestu paradoxu s-andâmusescu idheili creatoari, poetiți, themili a poețloru armani moderni (unu nodu di creație) – Spiru, Yioryi, Matilda.

4. dipirarea.

– lirica alu Spiru caftâ mași unâ: purificarea. Cf. Hristu Cândroveanu: liricâ ți fuvirseaști, iu s-vedu mași aralili a lumiľei, uruteața, dipirarea easti cântulu ali traghedii; Câ țe u veadi poetlu lumea ași? Câ țe va s-u curâ! Aestâ easti cľimarea a poetlui di totâna!

– nu easti comoditati cu arăulu, nu esti burghezii, nu easti cântarea a araliloru! (decadențâ), ma easti, easti dipu altâ soe: easti anțâpari, easti trunduiari, ascuturari ta s-cadâ tuti aralili, tutâ lâviľea di pi noi.

– unâ fuvirseari ți nu easti plângu, ma ți caftâ vindicari! dipirarea alu Spiru nu easti lament, easti virtuti/ forțâ vitalâ.

– dipirarea alu Spiru nu caftâ disoluție, ma caftâ regenerari, yitripseari.

– nu easti dipirarea ți s-bitiseaști cu lângoari, angoasâ, ma easti dipirarea ți caftâ xana-anyierea a suflitlui armânescu

5. Ți simasie ari ti noi tiniriľi unâ ahtari literaturâ și unu ahtari lirismu?

– easti una poezie a yinitorlui, easti unâ poezie ți disfați poarta câtâ literatura (ș-limba!) di mâni

– mutreaști câtâ yinitoru și nu ari cum s-nu mutreascâ ș-câtâ nâpoi (i ți mutreari câtâ yinitoru nu poati s-n-aibâ arâdâțińi vârtoasi tu chirolu tricutu! – cathi creații easti doauâli minări tu unâ: ș-centripetâ și centrifugâ, ș-tradiția ș-noulu!)

– adarâ punțâ pisti chiro (unâ creație analtâ easti daima unificatoari!)

– noi tiniriľi bânămu unu chiro complicatu, him daima acâțaț (dimi…busy!), nâ tradzi azvarna bana, vârâoarâ niți nu știmu câtâ iu, himu materialitati, nâ umplemu di „mirachea” yislui a globalizariľei, himu barnulu cari maca pâni cu pepsi, cari ș-tâľe arâdâținili (nu tuț, de…) ți agârșimu mira a pâpâńiloru, ți nâ câftămu iuțido loclu și nu lu afămu vârnâoarâ, ți agârșimu câ loclu a nostu easti tu suflitlu a nostu.

– ti ațea avemu ananghi di unâ carti ași, câ țe:

7. easti unâ liricâ di restaurari: ea restaureadzâ eastu averu (câ suflitlu nâ easti de-alihea)

8. easti unu câțutu (liricâ di câțutu!) adratu di zboarâ și ducheari, unu laser ți pitrundi multu ahândosu tu carni, tu materialitatea ți bâgămu pi noi ș-cari lu ascumsi di dipu suflitlu, ți angreacâ ploaci, ți nâ zmoaticâ și n-ancrâfuseaști și nâ surpâ suflitlu yiu, laserlu a poetlui agiundzi dipu aclo tu ńiedzlu a nostru ta s-ul dizvâleascâ suflitlu yiu.

– simasia a cartiľei – câ nâ bagâ yilia tu mânâ ș-nâ pindzi s-nâ videmu ca ațea ți himu di-alihea

– ma Spiru nu easti didacticu, nu dzâți canâoarâ: „ași undzeaști, ași nu undzeaști” – ș-ma s-dzâcâ ași vârâoarâ, nu easti unâ praxi gratuitâ/ ti-ași!

– nâ țâni ziya andreaptâ. nâ bagâ tu mesu di problemâ armâneascâ, nâ pindzi s-avemu ihtibari, s-u mutrimu criticu și cu diacrisi lumea armâneascâ tu cari bânămu (și câtu nâ lipseaști azâ diacrisea!)

– easti laserlu di cari azburaști și Nichita Stănescu, tu „necuvinte”: ”visez la acel laser lingvistic /care sa taie realitatea de dinainte/care să topească și să străbată /prin aura lucrurilor” (câtivârnâoarâ poezia alu Spiru și-aduți cu alu Nichita Stănescu!) (idem 7= dupâ vâtâmarea și moartea ațiloru lucri ți suntu di primansusu, yini restaurarea!)

GCV

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s